Sektörlere göre dijital ürün pasaportu: hangi ürünler ne zamandan itibaren?

Pasaporta giden üç yol

Birinci yol Ekotasarım Tüzüğü’dür (Ecodesign for Sustainable Products Regulation), yani (EU) 2024/1781 sayılı Tüzük (ESPR). Bileşenler ve ara ürünler dahil neredeyse tüm fiziksel ürünlere uygulanır (Madde 1(2)). Ancak yükümlülük, ürün grubunuz için bir yetki devredilmiş düzenleme (delegated act) pasaport istediğinde doğar (Madde 4, Madde 9(1)). Pasaportun genel işleyişi Dijital ürün pasaportu rehberindedir.

İkinci yol, kendi pasaportu olan ürün tüzükleridir: bataryalar ((EU) 2023/1542), deterjanlar ((EU) 2026/405), oyuncaklar ((EU) 2025/2509) ve yapı ürünleri ((EU) 2024/3110). Üçüncü yol araçlarla ilgilidir: (EU) 2026/1738 sayılı Tüzüğe göre Dijital Döngüsellik Araç Pasaportu (Digital Circularity Vehicle Passport) alırlar.

11 Kasım 2026 itibarıyla sektörlerin durumu

“Bağlayıcı”: tarih, Resmî Gazete’de yayımlanmış bir tüzükte yazılıdır. “Planlanan”: tüzük ayrıca bir düzenleme öngörür, tarihi açıktır. “Gösterge niteliğinde”: yıl Komisyonun çalışma planından gelir ve düzenlemenin kabulü için öngörülen yıldır, yükümlülüğün başladığı yıl değildir.

Sektör sayfaları

Her sayfa hukuki dayanağı, durumlu takvimi, kesinleşmiş verileri ve bugün yapabileceklerinizi verir.

• Bataryalar: 2029’dan önce sabit tarihi olan tek pasaport
• Deterjanlar: 23 Eylül 2029’dan pasaport, içerik Ek VI’da
• Oyuncaklar: 1 Ağustos 2030’dan uygunluk beyanı yerine pasaport
• Tekstil ve giyim: düzenleme öngörülen 2027
• Mobilya ve yataklar: düzenlemeler öngörülen 2028 ve 2029
• Lastikler: düzenleme öngörülen 2027, bugün lastik etiketi ve ürün veri tabanı
• Demir ve çelik: çalışma planındaki ilk grup
• Alüminyum: düzenleme öngörülen 2027
• Elektrikli ve elektronik ekipman: yatay kurallar ve cihazdaki batarya
• Otomotiv ve araç parçaları: batarya, çevre ve döngüsellik pasaportları
• Havacılık: kendi pasaportu yok, bataryalar var

Yapı ürünleri ayrı bir yoldan gider

Yapı ürünleri için Komisyon, yetki devredilmiş bir düzenlemeyle ayrı bir dijital ürün pasaportu sistemi kurar ((EU) 2024/3110 sayılı Tüzük Madde 75(1)). Sistem bu düzenlemenin yürürlüğünden altı ay sonra çalışmalı, 18 ay sonra üreticilerin yükümlülüğü başlar (Madde 80(1), Madde 22(7)). Arada üreticiler sistemi gönüllü kullanabilir. 11 Kasım 2026’da bu düzenlemeyi EUR-Lex’te bulamadık.

İçerik Tüzükte yazılıdır: performans ve uygunluk beyanı, ürün bilgileri, kullanım ve güvenlik talimatları, teknik belgeler ve benzersiz tanımlayıcılar (Madde 76(2)). Sistem, bir tipin son ürününden sonra 25 yıl erişilebilir olmalı; iktisadi işletmeci pasaportu en az on yıl sunar (Madde 75(2)(i)). Beyanın kendisi Performans beyanı rehberindedir.

Her sektörde ortak olanlar

Oyuncak, deterjan ve yapı ürünleri tüzükleri ESPR’ye atıf yaptığı için pasaportlar birbirine benzer. Ortak noktalar:

• QR kodu gibi bir veri taşıyıcı (data carrier), ürünü kalıcı bir benzersiz ürün tanımlayıcısına (unique product identifier) bağlar (ESPR Madde 10(1), 2025/2509 Madde 19(2), 2026/405 Madde 21(2)).
• Tüketiciler kayıt veya parola olmadan erişir (2025/2509 Madde 20(4), 2026/405 Madde 22).
• Dağıtıcılar ve çevrim içi pazar yerleri veri taşıyıcının dijital kopyasını beş iş günü içinde ücretsiz alır (ESPR Madde 10(3), 2025/2509 Madde 19(12), 2026/405 Madde 21(12)).
• Bir yedek kopya, dijital ürün pasaportu hizmet sağlayıcısında (digital product passport service provider) tutulur.
• Tanımlayıcılar Komisyonun dijital ürün pasaportu siciline gider (ESPR Madde 13, (EU) 2026/1778 sayılı Uygulama Tüzüğü).

AB’ye ihracat yapan üreticiler için

Ürün, pasaport gerekiyorsa ancak pasaport mevcut olduğunda AB’de piyasaya arz edilebilir (ESPR Madde 9(1)); pasaportu hangi aktörlerin oluşturacağını her grubun düzenlemesi belirler (Madde 9(2)(g)). Kayda tanımlayıcıları, ürünü piyasaya arz eden iktisadi işletmeci (economic operator) yükler (Madde 13(4)). Pratikte veriler sizden gelir: malzeme, tedarikçi, uygunluk belgeleri. Türkiye’deki bir üretici olarak AB’deki ithalatçınızla rolleri şimdiden yazılı olarak netleştirin.

Bugün yapabilecekleriniz

• Her ürünü tablodaki bir satıra atayın. Bir ürün iki satırda olabilir, örneğin bataryalı bir oyuncak.
• Her satır için tarihi ve durumu not edin. Kesin planı yalnızca “bağlayıcı” ile yapın.
• Her ürüne kalıcı bir adres ve ona götüren bir QR kodu verin.
• Uygunluk beyanlarını, kılavuzları ve güvenlik bilgilerini model başına tek bir yerde, sürümleriyle toplayın.
• Etiket basmadan önce durumu süreler sayfasında kontrol edin.

Devamını okuyun

• Ürün pasaportu modülü: ürün başına kalıcı adres, QR kodu ve belgeler
• Temel bilgiler: Dijital ürün pasaportu rehberi
• Ürün grubuna göre tüm tarihler: süreler sayfası

Sık sorulan sorular