AB pazarına erişim: Türkiye’deki üreticinin sağlaması gerekenler

AB tüzükleri kimi yükümlü kılar

Üreticinin yükümlülükleri, örneğin GPSR Madde 9’dakiler, üretici nerede yerleşik olursa olsun geçerlidir. Bunun yanında AB ürün tüzükleri birçok görevi AB’de yerleşik kişilere yükler. GPSR’de ithalatçı (importer), üçüncü bir ülkeden gelen bir ürünü Birlik pazarında piyasaya arz eden ve Birlik içinde yerleşik kişidir (GPSR Madde 3(10)). Türkiye’de yerleşik bir üretici bu anlamda Birlik dışındadır. Türkiye’nin kendi kimyasal ve ürün güvenliği mevzuatı bu sayfanın konusu değildir; burada yalnızca AB hukuku anlatılır.

Pratikte bu şu demektir: belgeleri ve bilgileri AB’deki ithalatçınız veya yetkili temsilciniz ister, çünkü resmî makama karşı o sorumludur. Eksik bir belge onun sorunu olur ve sizin satışınızı durdurur.

AB’de yerleşik iktisadi işletmeci

(EU) 2019/1020 sayılı Tüzük Madde 4(1), Madde 4(5)’te sayılan mevzuat kapsamındaki bir ürünün ancak AB’de yerleşik ve belirli görevlerden sorumlu bir iktisadi işletmeci (economic operator) varsa piyasaya arz edilebileceğini söyler. Bu liste arasında 305/2011 sayılı Yapı Ürünleri Tüzüğü ve 2006/42/EC sayılı Makine Direktifi gibi birçok mevzuat vardır. GPSR Madde 16(1) aynı kuralı GPSR kapsamındaki tüm tüketici ürünlerine uygular.

Madde 4(2)’ye göre bu işletmeci şunlardan biridir: AB’de yerleşik üretici; üretici AB dışındaysa ithalatçı; üreticiden yazılı yetki alan yetkili temsilci (authorised representative); bunların hiçbiri AB’de yoksa, elleçlediği ürünler için AB’de yerleşik sipariş karşılama hizmet sağlayıcısı (fulfilment service provider).

Adı ürünün üzerinde

Bu işletmecinin adı, tescilli ticaret unvanı veya markası ve posta adresi dahil iletişim bilgileri ürünün, ambalajın, kolinin üzerinde ya da bir refakat belgesinde yer alır (Tüzük 2019/1020 Madde 4(4)). GPSR Madde 16(3) bunu posta ve elektronik adresle ister.

İthalatçı ayrıca kendi adını ve adresini ürüne, mümkün değilse ambalaja veya refakat belgesine koyar (GPSR Madde 11(3)). Etiket tasarımında bu iki alan için yer ayırın.

Çevrim içi satış ve pazar yerleri

AB’deki son kullanıcılara yönelik bir çevrim içi teklif, ürünü piyasada bulundurmak sayılır; işletmeci faaliyetini bir üye devlete yöneltiyorsa teklif AB’ye yönelmiş kabul edilir (Tüzük 2019/1020 Madde 6). Teklif, üreticiyi, üretici AB dışındaysa sorumlu kişiyi, ürün tanımlayıcısını görseliyle ve uyarıları gösterir (GPSR Madde 19).

Çevrim içi pazar yerleri arayüzlerini satıcının bu bilgileri her ürün için girebileceği biçimde düzenler (GPSR Madde 22(9)). Tehlikeli bir ürün teklifini kaldırma emrini en geç iki iş günü içinde uygular (Madde 22(4)) ve uyumsuz ürünleri sık sunan satıcılara hizmeti, önceden uyararak, makul bir süre askıya alır (Madde 22(11)).

Belgelerin dili

AB tüzükleri tek bir dil belirlemez; dili satış ülkesine bağlar. Güvenlik bilgi formu, ürünün piyasaya arz edildiği üye devletin resmî dilinde verilir, o devlet aksini öngörmedikçe (REACH Madde 31(5)). Kullanım talimatı ve güvenlik bilgileri, üye devletin belirlediği, tüketicilerin kolayca anlayabileceği bir dildedir (GPSR Madde 9(7)). Makine kılavuzu için Madde 10(7) aynı kalıbı kullanır.

Performans ve uygunluk beyanını üretici, ürünü bulundurmak istediği her üye devletin istediği dilde verir; ürünü başka bir üye devlette satan işletmeci çeviriyi orijinal sürümle birlikte sağlar (Tüzük 2024/3110 Madde 16(4)). Hangi üye devletin hangi dili istediğini bu sayfada listelemiyoruz: bu ulusal hukuktur.

Mevzuata göre AB’deki muhatap

Bazı tüzükler AB dışındaki üretici için ayrıca kendi kuralını koyar:

• REACH: AB dışındaki bir madde üreticisi, karışım formülatörü veya eşya üreticisi, karşılıklı anlaşmayla AB’de yerleşik bir tek temsilci (only representative) atayabilir; tek temsilci ithalatçıların kayıt yükümlülüklerini ve ithalatçının diğer yükümlülüklerini üstlenir (REACH Madde 8(1) ve (2)). Atanırsa aynı tedarik zincirindeki ithalatçılar alt kullanıcı sayılır (Madde 8(3)).
• Yapı ürünleri: AB dışında yerleşik üretici tek bir yetkili temsilci atar (Tüzük 2024/3110 Madde 23(1)). Bölüm III’ün diğer yükümlülükleri gibi bu da ürün ailesi için Madde 95(9)’daki tarihten itibaren uygulanır.
• Makineler ve bataryalar: yetkili temsilci isteğe bağlıdır (Tüzük 2023/1230 Madde 12(1), Tüzük 2023/1542 Madde 40(1)); ithalatçının yükümlülükleri ayrıca vardır.
• Ambalaj: yükümlülükler ambalajın üreticisine ve ithalatçıya düşer ((EU) 2025/40 sayılı Tüzük Madde 15 ve 18).

Neler yapabilirsiniz

• Her ürün ve her AB ülkesi için AB’deki iktisadi işletmecinin kim olduğunu yazılı olarak belirleyin.
• Onun adını ve adresini etikete, ambalaja veya refakat belgesine koyun.
• Satış ülkeleri listesini çıkarın ve her ülke için belgelerin dilini ithalatçınızla netleştirin.
• Belgelerin güncel sürümlerini ithalatçınıza ve dağıtıcılarınıza kanıtıyla verin.

Sık sorulan sorular