Begrippenlijst

Begrippen uit de productwetgeving, helder uitgelegd.

Deze begrippenlijst productwetgeving legt de termen uit die u bij veiligheidsinformatiebladen, CLP-etikettering, bouwproducten, productveiligheid en het digitaal productpaspoort tegenkomt. Elk begrip noemt de term uit de Nederlandse versie van de EU-tekst, het artikel waarop het rust, de officiële bron op EUR-Lex en de datum van de laatste controle.

B

Batterijpaspoort: Het batterijpaspoort is het elektronische dossier dat volgens artikel 77 van Verordening (EU) 2023/1542 vanaf 18 februari 2027 verplicht is voor batterijen voor lichte vervoermiddelen, industriële batterijen met een capaciteit van meer dan 2 kWh en batterijen voor elektrische voertuigen die in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen. Het is bereikbaar via een QR-code.
Bevoegde persoon (VIB): De bevoegde persoon stelt volgens bijlage II bij REACH (punt 0.2.3) het veiligheidsinformatieblad op en houdt daarbij rekening met de specifieke behoeften en kennis van de gebruikers. De leverancier zorgt dat die persoon de juiste opleiding en bijscholing krijgt; een bepaalde beroepstitel noemt de verordening niet.
Bewijs van verstrekking: Een bewijs van verstrekking legt per afnemer vast welk document in welke versie wanneer is verzonden en, als dat kan, geopend of gedownload. REACH schrijft geen bepaald bewijs voor, maar artikel 31, lid 8, verlangt dat het veiligheidsinformatieblad werkelijk wordt verstrekt. Het bewijs toont aan dat u dat hebt gedaan.
Blootstellingsscenario: Een blootstellingsscenario is volgens artikel 3, punt 37, REACH de reeks voorwaarden, met inbegrip van operationele voorwaarden en risicobeheersmaatregelen, waarin wordt beschreven hoe de stof wordt vervaardigd of gebruikt en hoe de blootstelling van mens en milieu wordt beheerst. Wie een chemischeveiligheidsrapport moet opstellen, voegt de relevante blootstellingsscenario’s als bijlage bij het veiligheidsinformatieblad (artikel 31, lid 7).
Bouwproductenverordening: De bouwproductenverordening, Verordening (EU) 2024/3110, stelt geharmoniseerde regels vast voor het verhandelen van bouwproducten. Ze is op 7 januari 2025 in werking getreden, is van toepassing sinds 8 januari 2026 en vervangt Verordening (EU) nr. 305/2011 stap voor stap, per productfamilie.

C

CE-markering: Met de CE-markering geeft de fabrikant aan dat zijn product in overeenstemming is met alle toepasselijke eisen van de harmonisatiewetgeving van de Unie die in het aanbrengen ervan voorziet. Ze is geen keurmerk van een autoriteit en geen herkomstteken. Voor bouwproducten rust ze op de prestatieverklaring.
CLP-verordening: De CLP-verordening, Verordening (EG) nr. 1272/2008, regelt de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels in de EU. Ze bepaalt hoe u gevaren indeelt en hoe het etiket eruitziet: pictogrammen, signaalwoord, gevarenaanduidingen en veiligheidsaanbevelingen. De indeling beslist ook of een veiligheidsinformatieblad verplicht is.

D

Digitaal etiket: Het digitaal etiket is volgens artikel 34 bis CLP de vrijwillige digitale vorm van de etiketteringselementen, naast het fysieke etiket. Een gegevensdrager zoals een QR-code leidt ernaartoe. Alleen waar de verordening het uitdrukkelijk toestaat, mogen elementen uitsluitend digitaal worden verstrekt. Verordening (EU) 2024/2865 heeft dit ingevoegd.
Digitaal productpaspoort: Een digitaal productpaspoort (DPP) is volgens artikel 2, punt 28, ESPR een gegevensreeks die bij een product hoort en de informatie bevat die de toepasselijke gedelegeerde handeling voorschrijft. Het is elektronisch toegankelijk via een gegevensdrager, meestal een QR-code. Een plicht ontstaat pas per productgroep.
Downstreamgebruiker: Een downstreamgebruiker is volgens artikel 3, punt 13, REACH een in de EU gevestigde natuurlijke persoon of rechtspersoon, niet zijnde fabrikant of importeur, die een stof als zodanig of in een mengsel gebruikt bij zijn industriële of beroepsactiviteiten. Formuleerders die mengsels maken, horen erbij; distributeurs en consumenten niet.

E

ESPR: De ESPR is Verordening (EU) 2024/1781 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van vereisten inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten. Ze geeft het kader voor eisen aan duurzaamheid, repareerbaarheid, recycleerbaarheid en productinformatie, en is de grondslag van het digitaal productpaspoort.
EU-conformiteitsverklaring: Met de EU-conformiteitsverklaring (DoC) verklaart de fabrikant dat zijn product voldoet aan de eisen van de toepasselijke harmonisatiewetgeving van de Unie. Ze hoort bij de CE-markering van onder meer machines, elektrische apparatuur en speelgoed. Welke gegevens erin staan, bepaalt elke wet zelf, voor machines artikel 21 van Verordening (EU) 2023/1230.

G

Geharmoniseerde technische specificatie: Een geharmoniseerde technische specificatie bepaalt voor een familie bouwproducten welke essentiële kenmerken de fabrikant verklaart en volgens welke methoden ze worden beoordeeld. Onder Verordening (EU) nr. 305/2011 zijn dat geharmoniseerde normen (hEN) en Europese beoordelingsdocumenten (EAD); Verordening (EU) 2024/3110 definieert het begrip opnieuw in artikel 3, punt 42.
GHS: Het GHS is het wereldwijd geharmoniseerd systeem voor de indeling en etikettering van chemische stoffen van de Verenigde Naties. Het is zelf geen EU-wet. In de EU wordt het GHS toegepast via de CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008, die de gevarenpictogrammen, signaalwoorden en H- en P-zinnen overneemt.
GPSR: De GPSR is Verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid. Ze regelt sinds 13 december 2024 de veiligheid van non-foodproducten voor consumenten, ook bij verkoop op afstand aan consumenten in de EU. Fabrikanten, importeurs, distributeurs, fulfilmentdienstverleners en onlinemarktplaatsen hebben er eigen plichten door.
GS1 Digital Link: GS1 Digital Link is een standaard (ISO/IEC 18975) die de GTIN van een product in een webadres schrijft, bijvoorbeeld „…/01/09012345678901”. Een scanner in de winkel leest er de GTIN uit, een smartphone opent de productpagina. Het is geen wettelijke plicht, maar past bij de identificatiecode die de ESPR voor productpaspoorten voorziet.
GTIN: De GTIN (Global Trade Item Number) is het wereldwijd unieke nummer van een handelsartikel. Het staat in de streepjescode op de verpakking en heet in de praktijk vaak EAN. GS1 kent de nummers toe. Een GTIN is geen EU-wettelijke plicht, maar kan een product in een GS1 Digital Link identificeren.

K

Kandidaatslijst: De kandidaatslijst is de lijst van zeer zorgwekkende stoffen (SVHC) die in aanmerking komen om uiteindelijk in bijlage XIV bij REACH te worden opgenomen, dus autorisatieplichtig te worden. ECHA stelt haar op volgens artikel 59, lid 1, REACH. Een vermelding brengt informatieplichten in de toeleveringsketen mee.

M

Machineverordening: De machineverordening is Verordening (EU) 2023/1230 betreffende machines. Ze vervangt Richtlijn 2006/42/EG en is van toepassing vanaf 20 januari 2027. Ze regelt ontwerp, conformiteitsbeoordeling en documentatie van machines en staat toe dat de gebruiksaanwijzing digitaal wordt verstrekt; vraagt de gebruiker er bij de aankoop om, dan levert de fabrikant haar binnen een maand kosteloos op papier.
Marktdeelnemer: Een marktdeelnemer is volgens artikel 3, punt 13, van Verordening (EU) 2019/1020 de fabrikant, de gemachtigde, de importeur, de distributeur, de fulfilmentdienstverlener of een andere persoon met verplichtingen voor de vervaardiging, het op de markt aanbieden of de ingebruikneming van producten. De GPSR verwijst naar deze rollen.
Markttoezicht: Markttoezicht zijn volgens artikel 3, punt 3, van Verordening (EU) 2019/1020 de activiteiten en maatregelen van markttoezichtautoriteiten om ervoor te zorgen dat producten voldoen aan de toepasselijke harmonisatiewetgeving van de Unie. Autoriteiten mogen onder meer documenten opvragen, monsters nemen en producten uit de handel laten nemen.

P

PBT / zPzB: PBT staat voor persistent, bioaccumulerend en toxisch, zPzB voor zeer persistent en sterk bioaccumulerend. Zulke stoffen breken in het milieu nauwelijks af en hopen zich op in organismen. De criteria staan in bijlage XIII REACH; voor PBT- en zPzB-stoffen is een veiligheidsinformatieblad altijd verplicht.
PCN / antigifcentrum: De PCN-melding (Poison Centres Notification) geeft de aangewezen organen van de lidstaten gegevens over gevaarlijke mengsels, zodat een antigifcentrum bij een vergiftiging snel kan adviseren. Importeurs en downstreamgebruikers melden volgens artikel 45 en bijlage VIII CLP de samenstelling, de gevaren en de UFI van het mengsel.
Prestatie- en conformiteitsverklaring: De prestatie- en conformiteitsverklaring (DoPC) is het document van de fabrikant volgens Verordening (EU) 2024/3110. Ze voegt de prestatieverklaring en de conformiteitsverklaring voor bouwproducten samen en wordt opgesteld volgens het model in bijlage V. De inhoud staat in artikel 15, het verstrekken in artikel 16.
Prestatieverklaring: De prestatieverklaring (DoP) is de verklaring waarin de fabrikant de prestaties van een bouwproduct vastlegt voor de essentiële kenmerken van de geharmoniseerde technische specificatie. Ze is de grondslag voor de CE-markering. De regels staan in artikel 4 tot en met 7 van Verordening (EU) nr. 305/2011.
ProdSG: Het ProdSG (Produktsicherheitsgesetz) is de Duitse productveiligheidswet. Naast de GPSR, die rechtstreeks geldt, regelt het wat de verordening aan de lidstaten overlaat, zoals de taal van instructies en veiligheidsinformatie (artikel 9, lid 7, GPSR) en de sancties (artikel 44). Het telt voor iedereen die consumentenproducten in Duitsland aanbiedt.

R

REACH: REACH is Verordening (EG) nr. 1907/2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen. Ze geldt rechtstreeks in alle lidstaten, verplicht fabrikanten en importeurs om stoffen te registreren en regelt de informatie in de toeleveringsketen, zoals het veiligheidsinformatieblad.
Register van digitale productpaspoorten: Het register van digitale productpaspoorten is het digitale register dat de Commissie volgens artikel 13 ESPR beheert. Het bevat ten minste de unieke identificatiecodes van de paspoorten, zodat autoriteiten bij een product het juiste paspoort vinden. De paspoortgegevens zelf staan er niet in; die blijven bij de marktdeelnemer.

S

Safety Gate: Safety Gate is het systeem voor snelle waarschuwingen van de EU voor gevaarlijke non-foodproducten, vroeger bekend als RAPEX. Nationale autoriteiten melden er corrigerende maatregelen tegen gevaarlijke producten in, en de Commissie publiceert de waarschuwingen in het openbare Safety Gate Portal. De grondslag is artikel 25 GPSR.

T

Technisch informatieblad: Een technisch informatieblad (TDS) beschrijft de eigenschappen, toepassingen, verwerking en opslag van een product. Geen EU-wet schrijft het algemeen voor; het vervangt dus niet het veiligheidsinformatieblad volgens artikel 31 REACH en niet de prestatieverklaring voor bouwproducten. Verwerkers, voorschrijvers en handelaren vragen er toch bijna altijd om.
Terugroepbericht: Een terugroepbericht is volgens artikel 36 GPSR de schriftelijke vorm waarin consumenten worden geïnformeerd over het terugroepen van een product in verband met de productveiligheid. Het draagt de kop „Terugroeping in verband met de productveiligheid” en is beschikbaar in de taal of talen van de lidstaat of lidstaten waarin het product in de handel is gebracht.

U

UFI: De UFI (unieke formule-identificatie) is een alfanumerieke code van zestien tekens die een gevaarlijk mengsel koppelt aan zijn melding bij de aangewezen organen volgens bijlage VIII CLP. Hij staat in de regel op het etiket achter „UFI:”. In een noodgeval vinden antigifcentra daarmee snel de samenstelling.

V

Veiligheidsinformatieblad: Een veiligheidsinformatieblad (VIB) beschrijft in zestien rubrieken de gevaren van een stof of mengsel en de maatregelen voor veilig gebruik. De leverancier verstrekt het aan beroepsmatige afnemers, gratis en uiterlijk bij de eerste levering. De plicht staat in artikel 31 REACH, de opbouw in bijlage II.
Verantwoordelijke (artikel 16 GPSR): De verantwoordelijke is volgens artikel 16 GPSR de in de Unie gevestigde marktdeelnemer die voor een product de taken van artikel 4, lid 3, van Verordening (EU) 2019/1020 uitvoert. Zonder zo een verantwoordelijke mag een product niet in de handel worden gebracht.
Versiearchief: Een versiearchief bewaart elke versie van een document ongewijzigd, samen met de periode waarin ze gold. Voor veiligheidsinformatiebladen volgt de behoefte uit artikel 36 REACH: alle informatie blijft ten minste tien jaar bewaard nadat de stof of het mengsel voor het laatst is vervaardigd, ingevoerd, geleverd of gebruikt.