Rozporządzenie maszynowe 2023/1230: co producent zmienia do 20 stycznia 2027 r.

Data liczy się dla maszyny, nie dla serii

Wprowadzenie do obrotu oznacza pierwsze udostępnienie maszyny na rynku Unii (art. 3). Seria produkowana przez styczeń zmienia więc reżim prawny w trakcie produkcji.

Komisja wyjaśnia: przed tą datą maszyny muszą być zgodne z dyrektywą. W deklaracji wolno dodatkowo wskazać, że są zgodne także z rozporządzeniem, jeżeli tak jest. Wcześniejsze przejście nie zastępuje więc dyrektywy.

Osiem punktów na liście zmian

Instrukcja cyfrowa jest tylko jednym z nich; szczegóły zawiera poradnik o instrukcji obsługi w postaci cyfrowej. Lista pokazuje, co sprawdzić dla każdego typu maszyny.

Stan norm zharmonizowanych jest otwarty

Wykaz norm do dyrektywy wygasa. Decyzja wykonawcza (UE) 2026/2015 uchyla decyzję 2023/1586 ze skutkiem od 20 stycznia 2027 r. Domniemanie zgodności według art. 20 rozporządzenia wymaga, aby odniesienie do normy było opublikowane w Dzienniku Urzędowym.

Decyzji wymieniającej normy do rozporządzenia nie znaleźliśmy 3 listopada 2026 r. w bazie EUR-Lex. Dotyczy to zwłaszcza maszyn z załącznika I część B: moduł A wymaga tam norm lub wspólnych specyfikacji, które obejmują wszystkie wymagania (art. 25 ust. 3).

• Przed każdą deklaracją sprawdzić Dziennik Urzędowy, a nie stary wykaz.
• Porozmawiać z jednostką notyfikowaną, jeżeli plan opiera się na module A dla części B.
• Opisać w dokumentacji inne specyfikacje, gdy brakuje opublikowanego odniesienia (załącznik IV część A lit. f).

Nowa deklaracja zgodności UE ma dziesięć punktów

Treść określa załącznik V część A. Wzór wystarczy przygotować raz i stosować dla każdego typu. Punkt kontrolny: jeżeli deklaracja nadal powołuje dyrektywę, nie należy do maszyny wprowadzanej do obrotu od 20 stycznia 2027 r.

• Maszyna: produkt, typ, model, numer partii lub serii. Nazwa i adres producenta, w stosownych przypadkach upoważnionego przedstawiciela.
• Przy maszynach podnoszących instalowanych na stałe i montowanych dopiero w miejscu użytkowania: adres tego miejsca.
• Stwierdzenie o wyłącznej odpowiedzialności producenta, przedmiot deklaracji, spełnione przepisy Unii.
• Normy lub wspólne specyfikacje z datą opublikowanego odniesienia, a przy częściowym zastosowaniu wskazanie części.
• Jednostka notyfikowana albo wskazanie modułu A, informacje dodatkowe, miejsce, data, imię i nazwisko, stanowisko, podpis.

Trzy pytania do działu rozwoju

Załącznik III pkt 1.1.9 i 1.2.1 to na nowo sformułowane wymagania wobec maszyn podłączonych do sieci i ich układów sterowania. Załącznik nie opisuje szczegółowo, jak spełnić je technicznie. Warto zacząć od tych pytań; jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, należy ona do oceny ryzyka.

• Czy podłączone urządzenie albo zdalny dostęp może wywołać sytuację zagrożenia?
• Czy maszyna wskazuje zainstalowane oprogramowanie związane z bezpieczeństwem i rejestruje ingerencje w oprogramowanie i sprzęt?
• Czy dane o ingerencjach i wgranych wersjach oprogramowania pozostają dostępne do pięciu lat na uzasadniony wniosek organu?

Plan wstecz od daty stosowania

Etapy pośrednie są naszą propozycją, a nie terminami ustawowymi. Pewne są tylko dwie ostatnie daty.

• Do końca listopada 2026 r.: spisać typy maszyn, przypisać je do załącznika I, ocenić użycie przez użytkowników nieprofesjonalnych.
• W pierwszej połowie grudnia 2026 r.: sprawdzić oprogramowanie i sterowanie z załącznikiem III, zgłosić braki działowi rozwoju.
• Przed końcem grudnia 2026 r.: wzór deklaracji, dokumentacja techniczna, termin u jednostki notyfikowanej.
• Do połowy stycznia 2027 r.: tabliczka znamionowa, dokument towarzyszący i adres online gotowe, druk zatwierdzony.
• Dzień przed 20 stycznia 2027 r.: ostatni dzień wprowadzania do obrotu według dyrektywy.
• 20 stycznia 2027 r.: pierwsza maszyna według rozporządzenia opuszcza zakład.

Przykład: pilarka taśmowa na przełomie terminów

Zmyślona firma produkuje pilarki taśmowe z ręcznym podawaniem. Są wymienione w załączniku I część B pkt 4. Maszyna nr 412 trafia do dystrybutora przed 20 stycznia 2027 r. i podlega dyrektywie. Maszyna nr 413 wychodzi po tej dacie. Potrzebuje nowej deklaracji i procedury oceny zgodności według art. 25 ust. 3.

Firma prowadzi więc od stycznia dla każdego numeru seryjnego datę pierwszego udostępnienia i wersję deklaracji. Na pytanie organu odpowiada jednym wierszem.

W Polsce bezpośrednio

Rozporządzenie stosuje się w Polsce bezpośrednio (art. 54). Sankcje określają państwa członkowskie, które miały powiadomić o nich Komisję (art. 50). Polskich przepisów w tym zakresie nie sprawdzaliśmy.

Czego rozporządzenie nie reguluje

Nie określa, jak udokumentować datę wprowadzenia do obrotu. Nie przewiduje obowiązku doposażania maszyn już użytkowanych. Dopiero istotna modyfikacja czyni osobę, która jej dokonuje, producentem (art. 18). Moduł Paszport produktu obejmuje dokumenty, a nie ocenę zgodności.

Najczęstsze pytania